دومین نشست تخصصی همایش مجاهدان در غربت با عنوان «جامعه‌شناسی سیاسی مقاومت و بازسازی هویت و امت تمدنی از منظر رهبر شهید (رحمت‌الله علیه)» در سالن جلسات بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی برگزار شد.
در این نشست علمی و فشرده، مبانی نظری و تحولات میدانی گفتمان مقاومت بررسی شد و در بخش پایانی، دکتر سید جواد حسینی به‌عنوان دبیر جلسه، نکات تکمیلی و جمع‌بندی نهایی را ارائه کرد.
بازخوانی انتقادی مفاهیم جبهه مقاومت و نقد سازوکارهای نظام سلطه
دکتر یاسر قزوینی در آغاز این نشست به واکاوی چالش‌های معرفتی در ادبیات‌پژوهشی مقاومت پرداخت. وی با تبارشناسی این مفهوم در علوم اجتماعی، تفاوت‌های مبنایی میان دو تعبیر «محور مقاومت» و «جبهه مقاومت» را تحلیل کرد.
وی با ارزیابی بسامد این تعابیر در بیانات رهبر شهید (رحمت‌الله علیه)، خاطرنشان کرد: تعبیر جبهه مقاومت بازتاب‌دهنده حقیقتی برخاسته از متن دین است، درحالی‌که واژه محور مقاومت بازتولیدکننده زمین‌بازی نظام سلطه در تقابل با محور شرارت است.
دکتر قزوینی با استناد به مبانی حدیثی و نامه‌های تاریخی صدر اسلام، مقاومت را جریانی فعال، متکی بر توحید و دربرگیرنده سطوح فردی و اجتماعی توصیف نمود و بر ضرورت مسئولیت‌پذیری عمومی در این عرصه تأکید کرد.
بازتعریف مقاومت در علوم اجتماعی و نقد پارادایم‌های سکولار
دکتر مجید مطهری‌نژاد در ادامه نشست با تمرکز بر بازتعریف مفهوم مقاومت در علوم اجتماعی مدرن، به‌نقد پارادایم‌های رایج نظیر مارکسیسم، پساساختارگرایی و نظریات پسااستعماری پرداخت.
وی اظهار داشت: این مکاتب به دلیل اتکا به جهان‌بینی سکولار، از تبیین نقش بنیادین دین و ارزش‌های الهی ناتوان هستند.
وی با معرفی الگوی اصیل بسیج مستضعفین و شبکه‌های منطقه‌ای مقاومت نظیر حزب‌الله لبنان، حشدالشعبی عراق و انصارالله یمن، نشان داد که مقاومت اسلامی صرفاً یک واکنش دفاعی موضعی نیست؛ بلکه نظامی منسجم، ایجابی و فراملی است که مرزهای میان دولت - ملت‌ها را درنوردیده و در ساحت‌های مختلف حکمرانی، عدالت‌خواهی و بازسازی ساختارهای اجتماعی، نقش‌آفرینی می‌کند.
بحران هویت جهانی اسلام و نقش مقاومت به‌مثابه سپر معرفتی
دکتر حاجی‌محمدی با تبیین بحران هویت به‌عنوان کلان بحران و چالش کانونی جهان اسلام ناشی از تنش میان سنت و مدرنیته، به واکاوی جایگاه مقاومت در گذر از این بحران پرداخت.
وی تصریح کرد: مقاومت مطلوب در اندیشه رهبر شهید (رحمت‌الله علیه)، یک موتور محرک، سازنده و معنابخش به زیست انسانی است که به‌مثابه سپری معرفتی عمل می‌کند. به گفته وی، مقاومت نه‌تنها مانع از تهی‌شدن زندگی انسان مسلمان از معنا می‌شود، بلکه با فعال‌سازی خودآگاهی، عزت‌نفس و تکیه بر منابع اصیل وحیانی، زمینه را برای شکل‌گیری الگوهای خلاق تمدنی و رهایی از خودبیگانگی فراهم می‌سازد.
استکبارستیزی، جهانی‌شدن انقلاب اسلامی و افق تمدن نوین اسلامی
دکتر جبار شجاعی با تبارشناسی مفهوم استکبارستیزی از آغاز آفرینش تا دوران معاصر، آن را ستون فقرات اندیشه سیاسی رهبر شهید (رحمت‌الله علیه) برشمرد.
وی با ارجاع مستند به بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، تبیین کرد: مقاومت از ساحت یک راهبرد دفاعی فراتر رفته و به نظامی فراگیر در حوزه‌های علم، اقتصاد مقاومتی، مدیریت جهادی، معنویت، اخلاق و عدالت‌خواهی بدل شده است.
به گفته وی، بیانیه گام دوم نقشه راه فرایند جهانی‌شدن انقلاب اسلامی و بازسازی هویت تمدنی امت اسلامی را ترسیم می‌کند که انسان را از لایه عواطف عبور داده و به ساختارهای سیاسی، اقتصادی و نهادهای اصیل تمدن‌ساز پیوند می‌زند.
مهندسی مفهومی مقاومت، پالایش انحرافات تاریخی و تثبیت نهادی در اندیشه رهبر شهید (رحمت‌الله علیه)
در بخش پایانی نشست، دکتر سید جواد حسینی به‌عنوان دبیر جلسه، نکات تحلیلی عمیقی را مطرح کرد.
وی با اشاره به آسیب‌شناسی جریان‌های انحرافی در دهه نخست انقلاب اسلامی نظیر تندروی‌های نهضت‌های آزادی‌بخش که مفهوم اصیل مقاومت را به حاشیه رانده بود، هنر بزرگ رهبر شهید (رحمت‌الله علیه) را در جراحی عمیق مفهومی و ایجاد فصل ممیزی میان مقاومت اصیل و جریان‌های انحرافی تبیین کرد.
وی تأکید کرد: رهبر شهید (رحمت‌الله علیه) باتدبیر و مهندسی دقیق معرفتی، از ابتدا تلاش کرد تا پرونده‌های هسته‌های مقاومت در منطقه نظیر تأسیس حزب‌الله لبنان را با هدایت صحیح، از انحرافات نظامی‌گری محض دور ساخته و رویکردی متناسب با نیازهای فرهنگی، اجتماعی و تمدنی در جغرافیای جهان اسلام پیاده کند.
دکتر حسینی همچنین با اشاره به نقش ممتاز رهبر شهید (رحمت‌الله علیه) در تثبیت نهادی نظام سیاسی در کوران حوادث و ترورها، ابعاد تمدنی مقاومت را در کشورهای منطقه نظیر پاکستان و افغانستان واکاوید.
وی تبیین کرد: رهبر شهید (رحمت‌الله علیه) با شناخت دقیق از جغرافیای تمدنی، ظرفیت‌های امت اسلامی را در بستری فراگیر سازماندهی کرد.
نظر شما